Turbulence: Jamais Vu
„Turbulence: Jamais Vu” to – jak wyjaśniają twórcy – intymny interaktywny esej dokumentalny („docu–essay”) w formie tzw. doświadczenia rzeczywistości mieszanej (mixed reality experience). Czujemy się w nim ucieleśnieni widząc przed sobą reprezentację własnych rąk, poruszających się pod nasze dyktando, a jednocześnie sprawiających wrażenie tajemniczo od nas odłączonych. Gdy siedzimy przy biurku a głos z offu prowadzi nas przez serię codziennych czynności – nagle stają się one niewyobrażalnie trudne zaś ruchy naszych (wirtualnych) rąk: niezborne i niezręczne. Nawet tak proste zadania jak kartkowanie książki nagle stają się „obce”, nierealne, czy wreszcie: niewykonalne. „Turbulence: Jamais Vu” zrodziło się z osobistych doświadczeń Bena Josepha Andrewsa, współautora projektu. Ten australijski artysta XR od lat zmaga się z migreną przedsionkową (vestibular migraine, VM), przewlekłą chorobą wpływającą na postrzeganie ruchu, równowagi i orientacji w przestrzeni. Pierwszym sygnałem nadchodzącego ataku VM jest uczucie odrealnienia, osobliwe wrażenie, jakby rzeczywistość zaczynała nam się wymykać: jamais vu. Wkraczając w przestrzeń przygotowanej na potrzeby projektu instalacji, zakładając headset na głowę i dając się poprowadzić głosowi Bena J. Andrewsa, odbiorca ma możliwość doświadczyć takiego właśnie uczucia.
Włączyliśmy „Turbulence: Jamais Vu” do programu festiwalu zaVRoty m.in. po to, by zaprosić jego uczestników do odkrywania, co może się zdarzyć, gdy sam VR to dla artysty za mało oraz by zachęcić ich do poszukiwania i innych projektów, które poszerzają doświadczenie o elementy instalacji, scenografii (w tym m.in. teatru czy opery VR).
Ben Joseph Andrews i Emma Roberts to duet artystów nowych mediów działający na ziemiach ludu Wathaurong w regionalnej Australii. Ich twórczość integruje technologie immersyjne w instalacjach prowadzonych przez publiczność, tworząc zbiorowe doświadczenia, które poszerzają percepcję, rozbudzają ciekawość oraz wzmacniają poczucie zachwytu i zdumienia nad codziennością.
Para stworzyła jedne z największych w Australii lokalizacyjnych projektów VR, w tym instalacje ALLTHESTARSTHEYBLEEDTOGETHER (2016) oraz STARLESS (2017), oba na zamówienie Miasta Melbourne. Ich projekt Gondwana z 2022 roku miał premierę na Sundance 2022, a następnie był prezentowany m.in. na SXSW, Adelaide Festival, w ACMI, Massachusetts Institute of Technology, Science Gallery Michigan oraz Kunsthal Charlottenborg. Projekt zdobył nagrodę Best Interactive/Immersive na Australian Directors Guild Awards 2022 oraz nagrody Australian International Documentary Festival.
W ostatnim czasie artyści badają zagadnienia niepełnosprawności i dostępności w technologiach immersyjnych, m.in. w projekcie Turbulence: Jamais Vu, który zdobył nagrodę Best Immersive na IDFA 2023 i został wybrany jako jeden z dziesięciu projektów do programu Best of VR Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Wenecji.
Roberts i Andrews wygłaszali wykłady inauguracyjne dla NYU Tisch School of the Arts oraz MIT Open Doc Lab, a także występowali m.in. dla Sundance New Frontier, Australian Centre for the Moving Image, Melbourne International Film Festival, Sheffield Doc/Fest, Melbourne Knowledge Week, Electric Dreams XR Conference oraz Melbourne Festival.